Cortisol, ofwel het stresshormoon. Er zijn veel onderzoeken naar cortisol als stresshormoon gedaan. Zelf heb ik geen wetenschappelijk onderzoek gedaan. De lange periode dat ik zelf overspannen was heb ik alle beschikbare informatie over dit onderwerp opgezogen. Deze informatie kun je zien als een samenvatting van alles wat ik online en in boeken heb gelezen. Cortisol speelt als stresshormoon in ieder geval een belangrijk rol in stress en zorgen er uiteindelijk voor dat je overspannen raakt of burnout.

Cortisol anti-stresshormoon

Feitelijk is de benaming stresshormoon niet correct. Cortisol komt vrij als reactie op stress en zorgt er feitelijk voor dat je de stresssituatie beter aankan. Hierdoor worden een aantal processen aangespoord om harder te werken.

  • Hartslag gaat omhoog zodat bloed en zuurstof sneller rondgepompt wordt
  • Verhoogt suikeropname door de spieren
  • Verhoogt de algehele activiteit
  • Verbetering humeur en stemming

Eigenlijk zorgt cortisol ervoor dat je op 110% kan functioneren. Denk hierbij aan sporters die voor hun prestatie even opgejut worden. Vroeg was dit heel nuttig. Wanneer je een wild dier tegenkwam was het belangrijk dat je op 110% kon functioneren zodat je weg kon rennen. Wanneer het gevaar geweken was kon het cortisol-niveau weer dalen en kon je weer ontspannen en herstellen.

Cortisol te hoog

In de moderne tijd is cortisol echter meer en meer een probleem geworden. De samenleving is meer en meer stressvol geworden. Mensen leggen elkaar heel veel druk op. Gevolg kan zijn dat je cortisol-niveau continu hoog is. Hierdoor krijg je te maken met negatieve gevolgen die zich pas na midden-lange termijn aandienen:

Slapeloosheid is symptoom dat zeer snel optreed en eenvoudig te verklaren is. Door het hoge cortisol-niveau blijft je lichaam in de vecht en vlucht stand. Slapen is in een gevaarlijke situatie dodelijk dus blijft je lichaam alert. Dit heeft tot gevolg dat je erg moeilijk in slaap kan komen.

  • Beschadiging delen van de hersenen met geheugenproblemen, concentratieproblemen en depressie als mogelijk gevolg

Als gevolg van de cortisol zal de omvang van de hippocampus afnemen. Hierdoor functioneren veel cognitieve functies minder. Het gevolg kan zijn dat je belastbaarheid afneemt wat weer kan zorgen voor meer stress.

  • Onderdrukking van immuunsysteem kan leiden tot klachten en ziekten allerlei andere symptomen

Zoals besproken richt het lichaam zich bij een hoog cortisol-niveau op de korte termijn. Onderhoudsfuncties zoals het op pijl houden van het immuunsysteem is daardoor geen prioriteit. Virussen en ziekten krijgen daarom meer kans.

  • Uitputting

Wanneer het lichaam door de cortisol constant op 110% functioneert zal je vanzelf uitgeput raken. Op een bepaald moment is het lichaam niet meer in staat om de grote hoeveelheden cortisol aan te maken door bijnieruitputting en is de kans groot dat je instort. Dit noemen we ook vaak overspannenheid of burnout.

  • Afbraak spieren

De spieren staan op spanning door de cortisol. Onderhoud en aanmaak van spieren vind nauwelijks plaats. Hierdoor zal de spieromvang in je lichaam afnemen.

De spijsvertering loopt niet optimaal en het omzetten van vet naar energie duurt veel te lang in een vecht- en vluchtsituatie. De vetverbranding verloopt daarom zeer langzaam. Het lichaam gebruikt bijna uitsluitend de suikers in de spieren als energiebron. Je lichaam zal daarom ook veel om suikers vragen wat ongezonde eetgewoonten in de hand werkt.

  • Hart en vaakziekten

Cortisol heeft een negatief effect om het onderhoud van de bloedvaten en het hart. Hierdoor kunnen op lange termijn problemen ontstaan.

  • Suikerziekte

Doordat het lichaam voornamelijk gebruik maakt van suikers en niet van vet zal de neiging ontstaan om suikerrijk voedsel te eten. Dit kan op lange termijn leiden tot suikerziekte.

  • Veroudering

Het onderhoud van het lichaam en het cel-onderhoud verloopt zeer moeizaam bij een hoog niveau van cortisol. Dit heeft als gevolg dat je sneller verouderd.

  • Darmklachten

De spijsvertering is geen prioriteit bij een hoog cortisol-niveau. Klachten als obstipatie, een opgeblazen gevoel en winderigheid zijn dan ook veelgehoord.

Samenvattend zorgt cortisol ervoor dat je volledig uit balans raakt. De gunstige effecten van cortisol als stresshormoon op korte termijn zijn op lange termijn allemaal schadelijk. De schadelijke gevolgen zorgen ook nog eens voor een vicieuze cirkel. Door het slaapgebrek, eventuele ziekten en anders klachten kun je steeds moeilijker aan je verplichtingen voldoen wat leidt tot meer stress en mogelijk een burnout. De stress zorgt weer voor een hoger cortisolniveau met alle gevolgen van dien.

Cortisol verlagen

Het lijkt er dus op dat het heel belangrijk is het cortisol niveau in je bloed te verlagen. Sport speelt hierin een belangrijke rol. De volgende methoden zorgen bewezen voor een lager niveau van het cortisol hormoon in je lichaam:

  • Gematigd sporten

Sporten kan een goede uitwerking hebben op je cortisol-niveau. Het kan echter net zo goed een zeer schadelijk effect hebben. Het is erg belangrijk om gematigd te sporten en niet te intensief. Intensief sport zorgt voor stress in je lichaam en daarmee gaat het lichaam weer cortisol aanmaken. Zorg ervoor dat je nog genoeg adem hebt om te praten en sport niet langer dan 1 uur.

  • Lachen, plezier maken

Wanneer je plezier maakt komt er hormonen vrij die zorgen voor een verminderde aanmaak van cortisol. De stress neemt af en het lichaam kan herstellen van de cortisol-schade.

  • Muziek

Onderzoekers hebben in hersenscans ontdekt dat muziek een groot gedeelte van de hersenen activeert. Het zorgt voor meer activiteit in de hersenen waarbij de capaciteit om informatie te verwerken toeneemt. Dit zorgt voor minder stress en cortisol.

  • Voeding

Zorg voor een gezond voedingspatroon. Extreme schommelingen van het bloedsuikerpijl zorgen voor stress en een verhoogde aanmaak van cortisol. Probeer daarom gezond natuurlijke voeding op te nemen in je voedingspatroon. Groente en fruit zijn daar goede voorbeelden van. ‘Leeg’ suikerrijk voedsel zoals koek, snoep en chips dienen zoveel mogelijk vermeden te worden. Suikerhoudende dranken kun je vervangen door bijvoorbeeld thee of water.

  • Ontspanningsoefeningen

Ademhalingsoefeningen, yoga of mindfulness zorgen kunnen het lichaam en de geest tot rust brengen en de aanmaak van cortisol afremmen. Begin en eindig de dag met een oefening en het effect zal aanzienlijk zijn.

  • Sociale activiteiten

Activiteiten met vrienden en familie maken gelukkig. De stress neemt af en de aandacht gaat even af van de stress. Hierdoor heeft je lichaam kans om te herstellen en weerstand op te bouwen tegen de stress.

Wanneer het cortisol niveau eenmaal lager is zal je merken dat slapen weer vanzelfsprekend wordt en zal stress verminderen. Op langere termijn zal eventuele schade aan de hersenen herstellen en zullen ook de klachten op dat gebied minder en minder worden. Anders tips om het stresshormoon cortisol te verlagen kun je hier vinden.

Cortisol meten

Cortisol kan bij de huisarts gemeten worden door middel van een bloedtest. Op internet zijn ook diverse testen te koop. De betrouwbaarheid laat echter te wensen over. Wanneer je problemen vermoed met je cortisol gehalte en je wilt hier meer inzicht hebben kun je het beste de huisarts bezoeken. Deze kan het betrouwbaar testen en ook samen met jouw op zoek gaan naar de onderliggende oorzaak. Het kan het gevolg zijn van veel stress, maar ook van te intensief sporten of van een onderliggende aandoening.

Uitgebreide toelichting op cortisol en stress

Bron: www.stresstherapist.net

Moe, lusteloos, angst en paniek? Stress, overspannen, burn-out? Uw herstel begint hier!

BoFit biedt snel deskundige hulp bij burn-out en stress gerelateerde klachten, zoals slecht slapen, veel piekeren, hartkloppingen, hyperventilatie en een slechte concentratie.

Beweging en coaching in de natuur

Onze ervaren coaches werken volgens de effectieve BoFit-methode: lichaamsbeweging zonder prestatiedruk in combinatie met cognitieve en mentale coaching in de natuur. In vier opeenvolgende stappen werkt u eerst aan uw fysieke, mentale en emotionele herstel en daarna bouwt u uw eigen kracht op. De BoFit-methode is wetenschappelijk onderbouwd.

Resultaat van het BoFit-hersteltraject:

  • Positief zelfbeeld en een goede lichamelijke conditie.
  • Gezonde gedrevenheid en een optimale energiebalans.
  • Gerichte buikademhaling en een ontspannen lichaamshouding
  • De juiste balans tussen gevoel, verstand en lichaam om gewenste keuzes te maken.
Meer informatie >

Moe, lusteloos, angst en paniek? Stress, overspannen, burn-out? Uw herstel begint hier!

BoFit biedt snel deskundige hulp bij burn-out en stress gerelateerde klachten, zoals slecht slapen, veel piekeren, hartkloppingen, hyperventilatie en een slechte concentratie.

Beweging en coaching in de natuur

Onze ervaren coaches werken volgens de effectieve BoFit-methode: lichaamsbeweging zonder prestatiedruk in combinatie met cognitieve en mentale coaching in de natuur. In vier opeenvolgende stappen werkt u eerst aan uw fysieke, mentale en emotionele herstel en daarna bouwt u uw eigen kracht op. De BoFit-methode is wetenschappelijk onderbouwd.

Resultaat van het BoFit-hersteltraject:

  • Positief zelfbeeld en een goede lichamelijke conditie.
  • Gezonde gedrevenheid en een optimale energiebalans.
  • Gerichte buikademhaling en een ontspannen lichaamshouding
  • De juiste balans tussen gevoel, verstand en lichaam om gewenste keuzes te maken.
Meer informatie >

26 REACTIES

  1. In haarcortisol kan maanden of zelfs jaren cortisol gemeten worden. Weet u waar je zon test kan laten afnemen? Ik sta al jaren onder extreme stress(ben burnout nu), en wil dit nu het kan aan laten tonen middels een haarcortisoltest.
    hoop dat u mij kunt helpen.

  2. Voor zo ver ik weet zijn er nog geen ‘doehetzelf’ tests beschikbaar. U zult dus een doorverwijzing via de huisarts moeten regelen. Succes hiermee!

    • Ik zit sinds vorig jaar juli thuis vanwege burnout klachten. Ik ben zelfstandig ondernemer en heb daardoor nog een jaar doorgewerkt na het moment dat ik doorhad dat er iets behoorlijk mis was met mij.
      Ik heb in het begin van mijn burnout een cortisol speeksel test gedaan, die je op internet kan bestellen. Je hebt een test van 20 en van 70 Euro. Het probleem met coritisol is dat het erg fluctueert over de dag agv allerlei externe factoren als suikerspiegel, hoe druk je betn etc en daardoor moeilijk vast te stellen is of jouw cortisol goed is tov een normaalwaarde.
      Hierdoor is men op het idee gekomen om de CAR te meten(komt terug in veel onderzoeken waar men stress wil kwantificeren), wat staat voor Cortisol Awakening Response, dit is een voorspelbare reactie van je stress-systeem om in de morgen net na ontwaken, een piek te creeren van cortisol. De hoogte in intensiteit van deze piek zegt veel over de kwaliteit van een gezonde stressresponse systeem.
      Bij mij was deze waarde veel te laag vorig jaar net nadat ik gestopt was met weken. Zover ik begrijp is een te lage cortisol een teken van burnout type 2 (waarbij je verder van huis bent dan type 1 en waarbij uitputting als symptoom op de voorgrond staat).
      Als je googled op CAR van Medivere, vindt je op verschillende sites deze testen. Ik heb nog geen andere merken gevonden die dit ook leveren.

  3. Hoi,

    Ik heb je artikel met belangstelling gelezen.
    Prima geschreven.
    Je draagt allerlei mogelijke oplossingen aan om met stress om te gaan.
    Ook diverse therapieën werken op deze manier.

    Waar ik, zoals gewoonlijk ook bij de “geneeskunde”, over struikel, is het feit dat er niks aan de OORZAAK in het lichaam wordt gedaan.
    Ik verander graag de oorzaak, het gevolg zal dan ook veranderen.
    Om een of andere reden wordt er te veel cortisol gemaakt.
    Hoe kan het niveau naar beneden op een eenvoudige manier?
    Sporten laat je lichaam een groeihormoon aanmaken. Vooral krachtsport.
    De aanmaak van groeihormoon is omgekeerd evenredig met cortisol aanmaak.
    Vandaar dat je door te sporten minder cortisol en dus minder stress hebt.
    Niet iedereen wil wekelijks naar de sportschool.
    Tot onze 30ste levensjaar ongeveer, maken we zelf redelijk wat groeihormoon aan.
    Daarna steeds minder.
    Het hormoon L-Arginine is een zogenaamd pre-hormoon, dat ook tot onze 30ste ongeveer in het lichaam zelf wordt gemaakt. Dit is het hormoon dat er voor zorgt dat we zelf groeihormoon maken in het lichaam.

    Hormonen slikken of spuiten is niet aan te bevelen!!!!!!!

    Waarom dan mijn schrijven?
    Omdat ik sinds 2002 per dag, voor het slapen gaan, 6 gram L-Arginine oplos in water, en dit opdrink.
    Het resultaat is verbluffend.
    Ik ben er wel eens mee gestopt. Gewoon omdat het op was, of ik er geen zin in had.
    Na 3 dagen was de stress er weer.
    Gelukkig ook weer na gebruik binnen 3 dagen weer in orde.
    Ik zou zeggen, ga zelf eens op onderzoek uit en probeer het ook eventueel.
    Kost nauwelijks geld.
    Heeft alleen maar positieve bijwerkingen !!!!!!!!!
    Veel succes,
    Jan Pieterman.

    • Beste Jan,

      Dit artikel gaat niet direct over de oorzaken inderdaad. Elders op de site staat hier genoeg uitleg over en ook tips om de stress te verminderen. Je kun je afvragen of je het slikken van een hormoon kunt verstaan als het aanpakken van de oorzaak. De oorzaak is namelijk teveel stress in ons lichaam. Het aanpakken van de oorzaak is wat mij betreft dus ervoor zorgen dat het stressniveau lager wordt in je lichaam.

  4. Ik vraag me af of die strips om cortisol te meten inmiddels verkrijgbaar zijn?
    En die CAR speekseltesten die te koop zijn, kun je die zelf interpreteren of moeten die alsnog naar een laboratorium opgestuurd worden?

  5. Beste

    Ondanks een uitputting van de bijnieren, heb ik toch nog ploeterend een aantal maanden verder gewerkt als kaderlid. Op aanraden van een orthomoleculaire arts heb ik toen cytozyme-AD genomen. Dit werkte en zonder opnieuw langs te gaan bij de arts, ben ik dit tot op heden (16 maanden later) blijven nemen.

    Nu, zonder het gevoel dat ik veel stress ervaar, heb ik opnieuw dezelfde symptomen als toen .. wat mij uiteraard verbaast gezien ik net deze vitamienen ben blijven doornemen en mijn werkdruk laag ligt.

    Nu ik dit artikel lees, tenzij ik dit verkeers heb geïnterpreteerd, zou het dus best kunnen dat mijn cortisolniveau mogelijks veel hoger ligt dan het stressniveau dat het dient te pareren.

    Ontspannen lukt momenteel niet meer en ben opnieuw angstig en uitgeput. Ga uiteraard asap opnieuw bloed laten trekken bij deze arts.
    … Raar: terwijl ik dacht alles aan te kunnen, was ik waarschijnlijk te gefocust heel de tijd (lees 110%) zodat ik nu opnieuw zonder energie zit.

    Mvg
    Jelle

  6. Kan Cortisol er voor zorgen dat je eigenlijk al een burn-out hebt maar toch blijft functioneren, omdat er geen alternatief is?

    • Beste Joop, cortisol zorgt er inderdaad voor dat je nog een tijdje door kan ondanks de stress en vermoeiheid. Daarom is het belangrijk om je hier bewust van te zijn. Op deze manier loop je het risico om al je reserves te gaan gebruiken en uiteindelijk uitgeput te raken.

  7. Kan cortisol ook werken tegen bepaalde vormen van hoogtevrees, rijden over bruggen en viaducten?
    Ik heb ergens gelezen dat een inname van cortisol (support) deze verschijnselen van vrees zou laten afnemen..
    Graag uw reactie
    mvg

    Wim

    • Wat bij mij enigszins scheelt in de hoogtevrees is een celzout, nr 5, helpt bij vermoeidheid in het algemeen maar ook bij dit soort klachten.

  8. Beste Wim,

    Dat zal korte termijn wellicht wel kunnen werken. Cortisol helpt je namelijk om de stress te beteugelen. Echter lijkt me het zeer gevaarlijk om het zo te doen. Cortisol jaagt ook je lichaam op en kan daardoor zorgen dat je over je grenzen gaat. Beter is om de angst onder ogen te zien of wat rustiger aan te doen zodat je stressniveau daalt. Vaak komen angsten aan de oppervlakje wanneer je veel druk en stress ervaart en dus niet ‘lekker in je vel’ zit.

  9. Mijn man is gestorven na een half jaar van veel ziekten. Malaria, griep, longkanker. De laatste maanden heb ik veel lichaamsbeweging gehad, geen auto, slecht openbaar vervoer, en nu wil de Spaanse dokter me cortisonen voorschrijven. Is dit verstandig of kan ik het beter rustig aan doen? Ik ben 86 jr. Elisabbeth

    • Beste Elisabeth,

      Helaas kan ik je niet adviseren over medicatie. Dat zou ik echt aan de huisarts vragen. Wanneer je twijfelt kun je altijd een second opinion vragen van een andere huisarts. Gezien de zware tijd die je achter de rug hebt is het sowieso verstandig om rustig aan te doen. Wel in beweging proberen te blijven natuurlijk wanneer dit mogelijk is. Een dagelijkse wandeling kan wonderen verrichten!

  10. Hoi, Ik neem al een 3tal maanden een aantal supplementen o.a. ashwaganda, raw adrenal en gaba night. Hielp in het begin wel wat maar nu niet meer vandaar dat ik de CAR speekseltest heb besteld. Moet ik dan eerst stoppen met bovenstaande supplementen of niet? Alvast bedankt voor je reactie.

  11. Cortisol kan gewoon in het bloed gemeten worden: even naar de huisarts, bloedprikken, en dat een paar keer zodat je een mooi grafiekje erbij krijgt over het verloop en klaar is kees.

    Cortizon is een geneesmiddel tegen ontstekingen en is een bijnierschorshormoon. Het staat op de doplinglijst bij wielrenners. en wie wil daar nou zelf mee gaan experimenteren: de tweee hebben werkelijk NIETS met elkaar te makken….

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here